Bubel prawny dla kierowców - nowelizacji ustawy o czasie pracy kierowców

Projekty regulują poważny problem społeczny i ekonomiczny wynikły po orzeczeniu Sądu Najwyższego – powiedział Janusz Piechociński. – Jeśli ta kwestia nie zostanie szybko rozwiązana, tysiące ludzi będzie musiało za 5 lat skorygować zeznania podatkowe i zapłacić karne odsetki, a przedsiębiorcy złożyć nowe oświadczenia do ZUS.

Nowelizacja ustawy o czasie pracy kierowcy oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych odnosi się głównie do diet i innych świadczeń, jakie są im wypłacane za pracę w kraju i za granicą. Od dłuższego już czasu urzędy skarbowe kwestionują, że wykonywana przez kierowców praca, polegająca wszak na „stałym przemieszczaniu się” nie jest „podróżą służbową” - w rozumieniu powszechnie obowiązujących przepisów prawa pracy. Sprawa znalazła już liczne orzeczenia sądów administracyjnych.

W jednej z ostatnich uchwał z 19 listopada 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów orzekł, że „kierowca transportu międzynarodowego odbywający podróże w ramach wykonywania umówionej pracy i na określonym w umowie obszarze jako miejsce świadczenia pracy nie jest w podróży służbowej w rozumieniu art. 775 § 1 k.p.”. Do podróży służbową zalicza się bowiem „wykonywanie na polecenie pracodawcy zadania służbowego poza miejscowością, w której znajduje się siedziba pracodawcy, lub poza stałym miejscem pracy”. Za podróż służbową należą się pracownikowi takie uprawnienia, jak: dieta, zwrot kosztów przejazdu, noclegu i innych uzasadnionych wydatków, za wykonanie polecenia służbowego - nie. W ocenie SN, pojęcie „zadanie służbowe” oznacza zadanie incydentalne w stosunku do pracy umówionej i wykonywanej zwykle w ramach stosunku pracy.

Jak uważa Janusz Piechociński, na gruncie przepisów prawa pracy nie ma przeszkód prawnych, aby pracodawca swobodnie kształtował wysokość i warunki wynagradzania kierowców i pozostałych pracowników oraz przyznawał im inne świadczenia stosownie m.in. do rodzaju wykonywanej pracy oraz w powiązaniu z sytuacją finansową i rodzajem prowadzonej działalności. Obowiązujące u danego pracodawcy przepisy wynagrodzeniowe (w tym układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania) mogą zatem regulować wysokość i warunki wypłacania pracownikom należności zarówno z tytułu podróży służbowych (na obszarze kraju i poza jego granicami), jak i z tytułu innych wyjazdów służbowych, stanowiących wykonywanie pracy. Wysokość i rodzaj (charakter) świadczeń, jakie przysługują lub są wypłacane pracownikom ma jednak istotne znaczenie na gruncie odrębnych przepisów podatkowych i dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne, dlatego konieczne są nowelizacje ustaw.

Problem jest nie tylko natury prawnej. Jak wskazał Sąd Najwyższy w cytowanej uchwale, „wynagrodzenie godziwe, jako zasada prawa pracy, wymaga nie tylko wynagrodzenia pozwalającego „na spanie i jedzenie” pracownika, ale wynagradzania pozwalającego pracownikowi żyć godnie, wypoczywać, rozwijać się kulturalnie”. Z faktu, że wobec kierowcy transportu międzynarodowego nie znajduje zastosowania art. 775 § 1 k.p. nie oznacza, że kierowca taki - z uwagi na rodzaj świadczonej przez siebie pracy i jej uciążliwy także życiowo charakter - „nie powinien być godziwie wynagradzany”. Ale czy podwyżki są możliwe, gdy transport samochodowy przeżywa takie kłopoty?

Praca dla Kierowcy